Rationalisme

Zo rond 1900 ontstond het rationalisme. De architect H.P. Berlage is onlosmakelijk verbonden met deze stijl. Bij het rationalisme stond functionaliteit centraal. Het dragende karakter van muren, bogen en pijlers werd benadrukt; decoraties waren ondergeschikt.

Kenmerken rationalisme

Het belangrijkste was de functionele, logische indeling van het gebouw. Ruimtes werden geordend op basis van hun functie. Pas als hiervoor een oplossing was bedacht, kwam de buitenkant aan de orde.

Het ontwerp van het gebouw was veelal rechtlijnig, waarbij de constructie in het zicht werd gelaten en waarbij versieringen taboe waren. Regelmaat en eenheid waren belangrijk. En de architecten gebruikten zoveel mogelijk eigentijdse bouwmaterialen.

Het rationalisme stond haaks op de jugendstil. De heel lichte baksteen werd bijvoorbeeld vermeden. En decoraties waren ondergeschikt.

Rationalisme in Nederland

Bekende voorbeelden zijn:

  • Beurs van Berlage, Amsterdam
  • Nederlandsche Handel-Maatschappij, Amsterdam
  • Nederlandse Heidemaatschappij, Arnhem